×

Waarschuwing

JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 42 niet laden

donderdag, 20 november 2014 01:00

ISO

Geschreven door

Wat betekent ISO en hoe gebruik je het?

Algemeen

De basis van een goed belichte foto wordt bepaald door drie grootheden: Sluitertijd (lengte van de belichting van de sensor), Diafragma (hoeveelheid licht die de sensor bereikt) en ISO (gevoeligheid van de sensor). Een goed belichte foto hoeft niet per definitie te betekenen dat de juiste belichtingsinstellingen zijn gebruikt. Juist afwijkingen maken een foto vaak interessanter. Dit gaat over de de ISO instellingen en wat je daar mee kunt bereiken.

ISO

Met de ISO waarden pas je de gevoeligheid van je sensor aan. Dat houd in dat bij goede lichtomstandigheden je een lagere ISO waarde kiest dan bij minder licht. Het instellen van de ISO waarden is over het algemeen een ondergeschoven kindje. Op veel camera’s staat deze of op automatisch of vast op één waarde.  En daarmee doe je jezelf dus te kort. De sensor van je camera is opgebouwd uit lichtgevoelige elementen die we op de foto een pixel noemen. Hoe meer licht op zo’n element valt hoe meer energie deze levert (elektrisch vermogen). Dit gaat goed totdat het licht zoveel is dat het element ‘verzadigd’ raakt wat te zien als uitbijten in een foto, de overbelichte delen. Of juist omgekeerd, je hebt zo weinig licht dat je element geen energie levert. En dit geeft dan zwarte delen in je foto. Nu kun je beide problemen oplossen door je sluitertijd, diafragma of beide aan te passen. Voor te veel licht zal dit over het algemeen geen probleem zijn. Juist bij te weinig licht heb je een uitdaging. Trage sluitertijden en uit de hand gefotografeerd leveren meestal bewogen foto’s op. En een groot diafragma zorgt ervoor dat je maar een beperkte scherptediepte hebt. De oplossing is dan het aanpassen van je ISO waarde. De normale reeks ISO waarden is 100 – 200 – 400 – 800 – 1600, enz. tot 3200 of 6400. Iedere stap is een stop, dus van 100 naar 200 is 1 stop. Omdat ook je sluitertijd en diafragma werken met stops kun je dus stellen dat 1 stop ISO een halvering van bv je sluitertijd betekend. Bijvoorbeeld: om een foto goed te kunnen belichten bij ISO 100 en een diafragma van f5.6 heb je een sluitertijd nodig van 1/30s. Uit de hand genomen kan dit beweging onscherpte veroorzaken. Zet je nu de ISO waarde op 200 met hetzelfde diafragma dan wordt je sluitertijd 1/60 (is 1 stop sneller). Dit zal in de meeste gevallen, met een lens met een laag gewicht, wel goed gaan. Bij ISO 400 wordt het 1/125s. Dat is goed te doen.

Digitale ruis

Waarom gebruiken we dan niet altijd hoge ISO waarden? Om de simpele reden dat hogere ISO waarden meer digitale ruis opleveren. En dat is te zien als kleine afwijkende kleurpixels in je foto en dan vooral in de donkere gedeeltes. Waar komt die ruis dan vandaan? Omdat je je sensor schijnbaar gevoeliger maakt maar het aantal elementen en hun fysieke eigenschappen gelijk blijven wordt er een trucje uitgehaald. Hetzelfde gebeurt bij je stereo installatie. Ontvang je een zwak signaal dan is dit op de normale volume stand niet te horen dus zet je je radio harder. Tegelijkertijd hoor je dan ook meer ruis. Je hoort wel waar het over gaat maar het geluid is niet best. Dat gebeurd dus ook met het signaal van je sensor. De versterking van het signaal van je sensor wordt verhoogd met als gevolg meer ruis. En je ziet nog wel wat er op de foto staat maar het beeld wordt korreliger.

Wat is de beste ISO waarde?

In het kort: de laagste. Je sensor en bijbehorende elektronica  zijn zo gebouwd dat je bij de laagste ISO instelling de beste kwaliteit foto met de minste ruis krijgt. Maar zoals gezegd dwingen de omstandigheden je soms tot een compromis. Ben je met een fotoshoot bezig van een model in mooie badkleding dan zit niemand op een korrelige foto te wachten. Zeker de leverancier van die badkleding niet, het kost hem klanten. Dan zal je extra licht moeten inbrengen met lampen en flitsers. Maar zit je binnen en je kleine spruit beseft ineens dat ie kan lopen dan is de keuze snel gemaakt. Omhoog met die ISO want dat is een moment waar je later aan herinnerd wil worden. En soms wil je gewoon een korrelige foto om sfeer op te roepen bv om de jaren 20 van de vorige eeuw te doen herleven of spooky beelden van een kerkhof in zwart/wit.
Maar maak je ook niet te druk. De huidige generatie camera’s hebben een goede signaal /ruis verhouding tot 800 of zelfs 1600 ISO. En veel beeldverwerking programma’s kunnen digitale ruis behoorlijk goed compenseren. Perfect wordt het echter nooit en een verkeerd gekozen ISO waarde kun je hiermee niet ineens omtoveren in een ruis vrij plaatje maar wel aanmerkelijk verbeteren.

Lees 2664 keer Laatst aangepast op woensdag, 03 december 2014 21:14
Meer in deze categorie: « Diafragma

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.

Selecteer een categorie

Meer techniek en tips&tricks artikelen

Populaire artikelen